Kocaeli Universitesi Edebiyat Bolumu
click here for English

TDB 102 Türk Dili 1.2
Program/Bölüm:   Türü: Zorunlu
Seviye: Lisans Yarıyıl: 2
Kredi: 2 ECTS kredisi (iş yükü bazında): 1
Teori: 2 Labaratuvar: -
Ders saati (haftalık): 3 Uygulama saati (haftalık): -
Staj çalışması: - Sınav saati: 1
Öğretim üyesi/yardımcısı:   Dersin verildiği dil: Türkçe

Amaç:
Bu dersin amacı; öğrencilere, anlama ve ifade etmeyle ilgili temel beceriler kazandırmak, edebi metinleri okuma ve çözümleme pratiği sağlamak, proje yazmak ya da sunu hazırlamada yararlı olacak kompozisyon yöntemlerini öğretmektir.

Öğrenme Sonuçları:
Bu dersin sonunda öğrenci aşağıdakileri kavramış ve yapacak durumda olacaktır:
  • Sözlü ve yazılı anlatımda sözcüklerin işlevi,
  • Türkçe cümlelerde doğru söz diziminin önemi,
  • Edebi metin ve kitaplardan seçilmiş cümle ve parçaları çözümleme yöntemleri,
  • Duygu ve düşünceleri yazarak ve konuşarak açık bir biçimde ifade etme,
  • Öykü, roman, tiyatro, şiir, deneme, anı gibi edebi türlerin özellikleri,
  • Dilekçe, rapor, özel mektup ve iş mektupları, CV gibi resmi yazı kuralları

İçerik
Sözcük ve anlamı, anlamları yönünden sözcükler, sözcüklerin gerçek, yan ve mecaz anlamları, deyimler, ikilemeler, terimler, dil yanlışları, Türkçenin cümle yapısı, cümle ögeleri, cümle çözümlemeleri, roman, makale, deneme, şiir gibi yazılı anlatım türleri, sunum, rapor ve tutanak örnekleri, dilekçe, iş mektubu ve CV yazma, karşılıklı konuşma ve tartışma

Öğrenme Materyali
Ders kitabı
İzlence ve seçilmis yazılar
Dergilerden alınan makaleler

Kaynaklar
Aksan, Doğan, Her Yönüyle Dil/Ana Çizgileriyle Dilbilim , c.1,2,3, Türk Dil Kurumu., 1979-1982
Aksoy, Ömer Asım, Atasözleri Sözlüğü, İnkilap Kitabevi,Ocak 1988
Aksoy, Ömer Asım, Deyimler Sözlüğü, İnkilap Kitapevi,Ocak 1988
Atatürk, Mustafa Kemal, Nutuk
Banguoğlu, Tahsin, Türkçenin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2000
Bozkurt, Fuat, Türkiye Türkçesi, İstanbul, 1975
Buckley, Reid, Topluluk Önünde Konuşma, Sistem Yayıncılık, Mayıs 2001
Dilçin, Cem, Yeni Tarama Sözlüğü, Ankara, 1983
Ergin, Muharrem, Üniversitler İçin Türk Dili, Bayrak Yayınları, 2002
Gencan, Tahir Nejat, Dilbilgisi, Ayraç Yayınevi, Ekim 2001
Karaalioğlu, Seyit Kemal, Kompozisyon Sanatı, İstanbul, Ocak 1999
Karahan, Leyla, Türkçede Söz Dizimi, Akçağ Yayınları, 1999
Kudret, Cevdet, Örneklerle Edebiyat Bilgileri, c. 1, 2, İnkılap Kitabevi, 1980
Koç, Nurettin, Yeni Dilbilgisi, İstanbul, 1990
Moran, Berna, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış, c. 1, 2, 3, İletşim Yayınları, 1983-1994
Özdemir, Emin, Güzel ve Etkili Konuşma Sanatı, Remzi Kitabevi, Ocak 1999
Özen, Mustafa Nihat, Yazmak Sanatı ve Kompozisyona Giriş, İstanbul, 1971

Öğrenme metotları
Anlatım, tartışma, gösterme

Değerlendirme metotları
Bir vize (% 40), bir final (% 60) (yazılı)

EĞİTİM İZLENCESİ (GÜZ)
1. HAFTA Türk dili dersinin içeriği ve dersle ilgili kaynakların tanıtılması.
2. HAFTA Dilin tanımı, özellikleri, dil-kültür ilişkisi ve dilin kültür taşıyıcılık özelliği. Konuşma ve yazı dili.
3. HAFTA Yeryüzündeki diller, dil aileleri ve Türkçenin bu diller arasındaki yeri ve özelliği. Türk dilinin bugüne kadar ki tarihi gelişimi ve Türklerin kullandığı alfabeler. Dönem araştırma konusu. Türk dili, Türk edebiyatı ve Türk kültürü ile ilgili bir eserin okunarak incelenmesi.
4. HAFTA Atatürk'ün dil hakkındaki görüşleri. Güneş-Dil Teorisi ve Atatürk'ün Türkçe hakkındaki düşünceleri.
5. HAFTA Yazı kuralları. Bazı ek ve edatların yazılışı. Özel adların, sayıların, alıntı kelimelerin yazılışı. Büyük ve küçük harflerin kullanıldığı yerler.
6. HAFTA Yazı kuralları. Noktalama işaretleri, noktalama işaretlerinin bir dil için önemi. Bu işaretlerin örnek cümleler üzerinde uygulanması.
7. HAFTA Anlamları yönünden sözcükler. Sözcüklerde anlam özellikleri. Sözcüklerde anlam ilişkileri, anlam değişmeleri. Somutlaştırma.
8. HAFTA Cümlenin anlamı ve yorumu. Haber cümleleri, soru cümleleri ve ünlem cümleleri.
9. HAFTA Sınav haftası
10. HAFTA Paragraf. Paragrafta temel düşünce, paragraf çeşitleri, paragrafın içeriği, paragrafta yardımcı fikirler.
11. HAFTA Resmi yazışmalar. Dilekçe, tutanak, rapor, iş mektubu, bildiri. Bu türlerle ilgili uygulama çalışması.
12. HAFTA Cümlenin öğeleri. Düzgün bir cümle kurmada cümle öğelerinin doğru şekilde kullanılması.
13. HAFTA Anlatım bozuklukları. Sözcük düzeyinde anlatım bozuklukları. Örnek metinler üzerinde uygulama çalışması.
14. HAFTA Cümle düzeyinde anlatım bozuklukları. Çeşitli basın ve yayın organlarından derlenmiş cümle düzeyinde anlatım bozukluklarına örnekler.


EĞİTİM İZLENCESİ (BAHAR)
1. HAFTA Yazılı anlatım türleri: Makale. Makele ile ilgili genel bilgiler. Bir makalenin nasıl hazırlanıp yazılacağının açıklanması. Çeşitli makale örneklerinin okunması. "Dil bilincinin gelişmesi, dil kirliliği ve Atatürk'ün Dil Anlayışı" konulu makale hazırlanması.
2. HAFTA Yazılı anlatım türleri: Deneme, eleştiri, fıkra ve röportaj. Bu türlerin özellikleri ve örnek parçaların incelenmesi.
3. HAFTA Olay yazıları: Hikaye. Türk edebiyatından hikaye örnekleri.
4. HAFTA Olay yazıları: Roman. Romanın tanımı, konusu, unsurları ve çeşitleri. Türk ve dünya edebiyatından roman örnekleri.
5. HAFTA Duygu yazıları: Şiir. Türk edebiyatında tanınmış bazı şairlerin şiirlerin örneklerin okunması ve şiir okuma ve dinleme zevkinin kazandırılması.
6. HAFTA Günlük hayatla ilgili yazılı anlatım türleri: Gezi, hatırat ve günlük. Bu türlerle ilgili örnek parçaların okunarak incelenmesi.
7. HAFTA Yazılı anlatım türlerinden mektup. Mektubun günlük hayatla ilgisi. Elektronik posta yoluyla yapılan yazışmalarda bu türün nasıl yapılacağı. Türk edebiyatın örnek mektupların okunması.
8. HAFTA Sözlü anlatım türleri: Konferans, sempozyum, kongre ve mülakat. Gençlik sorunları, sevgi ve hoşgörünün önemi vb. konularda bir konferans örneğinin hazırlanması.
9. HAFTA Sınav haftası
10. HAFTA Tartışmaya dayalı anlatım türleri: Panel, forum, açık oturum. Çağdaşlaşma ve laiklik, demokrasi ve cumhuriyet vb konularda bir açık oturumun yapılması.
11. HAFTA Bilinsel araştırma yöntemleri. Konunun seçilmesi ve sınırlandırılması. Bir plan örneği hazırlanarak buna göre bir kaynak taranmasının yapılması.
12. HAFTA Araştırma sonuçlarının yazıya geçirilmesi. Kaynak gösterme ve dipnot yazma.
13. HAFTA

Dil ve kültür hakkında süreli yayın, kitap ve ansiklopedilerin tanıtılması.

14. HAFTA Kütüphanelerden yararlanma. Kütüphanelerin toplumsal hayatta işlevi ve önemi. Elektronik ortamda bilgiye ulaşma.


KODU DERSİN ADI DERSİN İÇERİĞİ
TDB 101 Türkçe 1.1 Dilin Tanımı, özellikleri, dil-ulus-dil-düşünce ve dil-kültür ilişkisi, Yeryüzündeki diller, Türk dilinin bu diller arasındaki yeri ve tarihsel gelişimi, Atatürk'ün dil devrimi, anlayışı, çalışmaları, Türk dilinin ses özellikleri, olayları, Yazım kuramları ve uygulaması, Noktalama işaretleri ve uygulaması, Sözcük bilgisi, kök-ek ve gövde, yapım ekleri, çekim ekleri, sözcük türetme yolları.
TDB 102 Türkçe 1.2

Sözcük ve anlamı, anlamları yönünden sözcükler, sözcüklerin gerçek, yan ve mecaz anlamları, deyimler, ikilemeler, terimler. Dil yanlışları (sözcüğün yapısı ve anlamıyla ilgili yanlışlar). Türk dilinin cümle yapısı, cümle öğeleri, cümle çözümlemeleri. Dil yanlışları (özne, tümleç ve yüklem eksikliğinden kaynaklanan yanlışlar). Yazılı anlatım türleri:
a) Olay yazıları (öykü, roman örnekleri),
b) Düşünce yazıları (makale, deneme, fıkra örnekleri),
c) Duygu yazıları (şiir örnekleri).
Tebliğ, tutanak, rapor örnekleri. Dilekçe, iş mektubu ve özgeçmiş örnekleri. Tartışma ve çeşitleri (Gençlik sorunları, sevgi ve hoşgörünün önemi, ülkemizde eğitim-öğretim, medyanın etkileri, insan hakları, çevre sorunları, çağdaşlaşma, laiklik, demokrasi, düşünce özgürlüğü vb. konularda tartışma yapılıp sözlü kompozisyon yanlışları düzeltilecek)